Ostatnia sjesta Pająków: Pavel Pochylý, Ondrej Pochylý

 
 
 



W lutym 2010 r. minęła dziesiąta rocznica śmierci Ondreja i Pavla Pochylých, znanych po obu stronach Tatr jako legendarny zespół Pająków. Ondrej i jego starszy brat - Pavel należeli do słowackiej czołówki wspinaczkowej w latach 60 i 70.
Uwaga od autora: Trudno zrekonstruować historie "Pająków". Czeskie i słowackie źródła prasowe i internetowe zawierają wiele sprzeczności i niedomówień. O Ondreju niewiele wiadomo, więcej o Pavle, będącym "prowodyrem" zespołu. Na temat Pavla Pochylego znaleźć można różne kontrowersyjne wersje. Głównym znakiem zapytania jest jego pobyt w więzieniu. Według niektórych znanych wspinaczy z dawnego CSRS (i lojalnych w stosunku do dawnego reżimu) Pavel przesiedział tylko kilka miesięcy. Według innych źródeł - 7 lat.
Niektórzy horolezcy insynuują, że Pavel brał środki dopingujące. Inni twierdzą, iż "nie sprawdził się w życiu społecznym".
Wiele osób jest zdania, ze Pavel Pochylý nie był postacią łatwą.
Wielu wspinaczy twierdzi, iż był "po prostu człowiekiem". Taka jest też opinia ostatniej towarzyszki życia "Palo" - Katariny Gromowej.

Pająków osobiście nie znałem: szkoda. Może poznałem ich tylko pośrednio - przez dwie przebyte cesty Pavukov.

Pająki in the sky

Początkowo bracia wspinali się razem, otwierając kilka ekstremalnych dróg zwanych drogami Pająków. Wkrótce renoma Słowaków dotarła w polskie Tatry.
Według słowackich i czeskich źródeł przydomek "Pająki" wymyślili polscy taternicy. Pavel zwany był na Słowacji "Postrachem Tatr", "Thunderbird" i "Burzycielem Tradycji".
Według Ivana Dieški, Pavel wyprzedził swoją epokę i zainspirował kolejne pokolenia wspinaczy.

 

Pavel Pochylý

Pavel Pochyly Pavel urodził się w 1945 r. Zaczął się wspinać mając 14 lat. Podczas swojego pierwszego tatrzańskiego sezonu chuderlawy małolat z Bratysławy w poszarpanych sandałkach pojawił się w Brnčalovej Chacie, pytając starych wyjadaczy: gdzie jest Hokejka na Łomnicy?

W następnym sezonie Pavel przeszedł 67 tatrzańskich standardów i pokonał wszystkie najtrudniejsze drogi na zachodniej ścianie Łomnicy w 3 godz. i 20 min.
W 1961 r. Pavel otwiera drogę płytami na Małej Pośredniej Grani, ocenianą dzisiaj na VIII-!

Według słowackich źródeł, to właśnie ta cesta zapoczątkowała ideologiczny konflikt między starym i nowym pokoleniem wspinaczy. Stara gwardia z trudem, ale także z pewną dozą zazdrości, musiała przetrawić pojawienie się małolata z Bratysławy, który udowodnił, że w CSSR niektórzy wspinacze łoją w zachodnim stylu Hemminga. Pośrednia Grań stała się także początkiem legendy Pająków.

Pavel wspinał się według swojego credo, które przytacza Dieska i inni: "to, co niemożliwe, jest tylko jedną z opcji." Pod ściany podchodził "na lekko", w samolezkach lub sandałach, często nie bacząc na warunki atmosferyczne. Projekty nowych dróg realizował "z marszu", czyli "on sight" lub - jak kto woli - według rzymskiej formuły "veni, vidi, vici".
Palo nie lubił poręczowania i wycofów. Każda nowa droga musiała "paść" przy pierwszym podejściu.

Pavel Pochyly Rok 1967 był chyba najowocniejszym sezonem Pavla - Superdirettissima Kazalnicy (zwana superdirettissimą przez pierwszych zdobywców, w Polsce nazywana
drogą Pająków), nowe drogi na Ganku i na Kieżmarskim. Później rozpoczyna się nowy etap: wspinaczka solowa (zimowe przejście Studničkovej cesty na Galerii Gankowej, pierwsze powtórzenie włoskiej drogi Lecco na Grand Capucin w Masywie Mont Blanc.)

Według anegdoty opowiedzianej Władysławowi Janowskiemu przez Karela Jakeša (1953-2002), Pavel, mając problem z jakimś trudnym miejscem, wypinał się z liny, łojąc kluczowe miejsce "na żywca"!
Interesował się polityką, psychologią i literaturą (Dostojewski i inni) Odmówił służby wojskowej. Kilka razy usiłował uciec na Zachód (z różnymi fałszywymi paszportami).
W więzieniu spędził ok. 7 lat, według słowackich źródeł m.in. za "różne afery ekonomiczne", związane z "budżetowymi" pracami wysokościowymi. Według pierwszego wyroku Pavel został skazany na 11 lat więzienia; na skutek dwóch amnestii odsiadka została skrócona o cztery lata. W Leopoldowie, za kratkami, stał się postacią charyzmatyczną. Według jednego z byłych funkcjonariuszy więzienia Pavel doprowadził do zmiany regulaminu więziennego "na bardziej ludzki". Dla współwięźniów był autorytetem.

W 1979 roku (po pierwszym wyjściu na wolność) Palo zafundował sobie zimowe, solowe przejście grani Tatr (15 dni, bez żadnego zewnętrznego wsparcia, z 30-to kilogramowym plecakiem).

Pavel PochylyW 1983 r. otworzył solo Idealną Direttissimę Eigeru, uważaną do dziś za jedną z najtrudniejszych dróg na Ścianie Śmierci. Ta "voie impériale" poprowadzona została śladami Sedlmayera i polskich prób z lat 60.
W 1967 r. próbował otworzyć podobną drogę Francuz Roland Trivellini, ginąc 150m od szczytu. Przed Pochylým do Idealnej Direttissimy przymierzał się również Leopold Páleníček.

W 1984 r. Pavel uczestniczył w czechosłowackiej wyprawie na M. Everest.

W 1990 roku, po drugiej amnestii, Palo staje się ponownie wolnym człowiekiem. Lecz - jak twierdzi Katarina Gromowa - także człowiekiem bardzo chorym. Z tego tez względu nie podejmuje juz wspinaczki na wysokim poziomie.

 

Ondrej Pochylý

Ondrey Pochyly Ondrej urodził się w 1949 r. Zaczął się wspinać w wieku 12 lat.
Mówił o sobie, że jest spadkobiercą rygorystycznej etyki wspinaczkowej wypracowanej na "czeskich piachach". Tę etykę realizował Ondrej w Tatrach, stosując wyłącznie naturalne punkty asekuracyjne, bez nitowania. Jednym z przykładów "czystej etyki" Ondreja jest droga Oranżowy express na Jastrzębiej Turni.

W latach 70. Ondrej zaczął studia uniwersyteckie (pedagogika). W tym czasie uprawiał buldering na naddunajskich murkach i zaporach, poświęcał dużo czasu na szkolenie młodych horolezcow. Do dziś jest uważany za pioniera bulderingu na Słowacji.

Nie złapał, jak jego starszy brat, wirusa solowej wspinaczki. Po rozstaniu z Pavlem, wspinał się z różnymi partnerami. W 1984 r., z dwoma innymi Słowakami, otworzył Direttissimę Wielkiego Filara Narożnego Mont Blanc (między polską drogą Faux Pas i Divine Providence). Dokonał też pierwszego powtórzenia Direttissimy Pioli na Filarze Freney na południowej ścianie Mont Blanc.

Źródła czeskie i słowackie milczą na temat wspinaczkowego rozstania Pająków. Można jednak przypuszczać, iż jego przyczyną były odmienne poglądy braci na alpinistyczną etykę. Według Słowaków to właśnie Pavel był główną siłą napędową zespołu Pająków. Do dzisiaj na Słowacji "Pająk" jest synonimem Pavla Pochylego.

 

Brnčalova Chata - luty 2000

Ondrey Pochyly Po blisko dwudziestoletniej rozłące Pająki pojawiają się znienacka w Brnčalovej Chacie. Rudo Hajdučík, kierujący wówczas obozem szkoleniowym młodych talentów, symuluje przerażenie: "Aaaaaaa! Postrach Tatr !!!".
Pojawienie się braci poprawia znacznie morale horolezców nadpsute złą pogodą.

25 lutego trzy zespoły wchodzą w ścianę Małego Kieżmarskiego, wśród nich Pająki, którzy "żeby odetchnąć", wybrali się na znany im dobrze Levé Ypsilon.

26 lutego Rudo zaczyna się niepokoić o Pająków, gdyż dawno minęła godzina alarmowa, ponadto dwa zespoły wróciły już ze ściany. Pogoda jest beznadziejna - burze śnieżne i duże opady. W Brnčalovej Chacie wszyscy myślą: to przecież Pająki, jakoś sobie poradzą.
R. Hajdučík rozważa trzy hipotezy: Pająki skończyli drogę i poszli na przechadzkę. Pewnie wkrótce zadzwonią z innego schroniska. A może mają jakieś małe problemy na ścianie? Jest jeszcze ostatnia możliwość: ta najgorsza.

Rudo rozpoczyna akcję ratunkową. Pierwsze podejście pod ścianę nie daje rezultatów, ekipa ratowników-ochotników błądzi w gęstej mgle. R. Hajdučík decyduje się na wezwanie Horskiej Służby. 26 lutego ratownicy dochodzą do Kotła pod Małym Kieżmarskim Szczytem, sondując wszystkie okoliczne żleby. 27 lutego ruszają ponowne poszukiwania w okolicy Niemieckiej Drabiny. W południe psy znajdują ślad: u wejścia w drogę Poludňajší kľud (Południowa sjesta) wiszą na linie, przysypane śniegiem, ciała Pająków.
Według Słowaków, jeden z braci poślizgnął się podczas zejścia Niemiecką Drabiną. Ostatni lot Pająków na półkę i koniec legendy.


Peter - najstarszy brat Pająków

O istnieniu trzeciego, najstarszego brata - Petera - środowisko alpinistyczne dowiedziało się zimą 2001 r. już po śmierci Ondreja i Pavla. To właśnie Peter pojawił się w Brnčalovej Chacie podczas plebiscytu na najlepszego wspinacza ostatniego stulecia, organizowanego przez czasopismo Jamesak. Zwyciężył Pavel Pochylý. Trofeum przekazano Peterowi.


Arachne i Pająki

Według mitu młoda Arachne była mistrzynią w tkaniu. Pewnego razu Atena przebrana za staruszkę proponuje jej pojedynek: utkanie najpiękniejszej tkaniny. Dzieło Arachne jest piękniejsze, zazdrosna Atena rozszarpuje tkaninę przeciwniczki. Poniżona Arachne wiesza się. Przerażona bogini postanawia dać samobójczyni "drugie życie" zamieniając ją w pająka wiszącego na nitce.

 

Show must go one! Mit i legenda Pająków.

Ondrey PochylyTa ostatnia jest mocno zakorzeniona w pamięci czeskich i słowackich wspinaczy, o czym świadczą liczne wzmianki na internetowych stronach a także nowa, słowacka droga na Jastrzębiej Turni (Pavúči lazú do neba - Pająki ida do nieba, ściana południowo - zachodnia, trudności 8-/8, pierwsze przejście: L. Fides i P. Ondrejovič, 5 września 2002 r.)

Dlaczego zginęli? Zazdrość Boga Gór czy zazdrość ludzka? Fatalizm? Czy przydomek "Pająki" przyniósł pecha braciom Pochylým? Według Biblii "na początku było słowo".

Trudno dzisiaj odszyfrować intencje przydomku "Pająki". Podyktowany on był podziwem dla bratysławskich małolatów, czy zazdrością?

W lutym 2000, po dwudziestoletniej przerwie, bracia pogodzili się, pojawiając się "znienacka" w Brancalovej. Może właśnie "tak miało być"? A może po prostu wielka legenda zakończyła się w banalny sposób, w jaki zginęło wielu wybitnych alpinistów (Paul Preuss, Jan Długosz, John Harlin, Doug Haston, Tadeusz Piotrowski czy wreszcie Jerzy Kukuczka).

Od dziesięciu lat Pająki wspinają się razem w innej galaktyce, tam gdzie nie potrzeba liny.

Dobrou cestu Pavuci!.

 

Kilka najważniejszych dróg braci Pochylých

Nazewnictwo dróg wg pierwszych zdobywców.
W polskich przewodnikach (Kurczab) niektóre drogi otworzone przez Pavla z innymi wspinaczami nazywane są niepoprawnie "drogami Pająków" (np. Droga Durana - Pochylý na Galerii Gankowej) Według Czechow i Słowaków drogami Pająków są tylko linie otworzone z udziałem braci, nawet z innymi wspinaczami.

Wspólnie drogi Pająków
Kazalnica: Superdirettissima (droga slowacka na Kazalnicy: zwana superdirettissimą przez pierwszych zdobywców, w Polsce nazywana drogą Pająków). 1967, nowa droga,+ tow.
Galeria Gankowa: droga Pająków, 1967, nowa droga + tow
Galeria Gankowa : Centralne Zacięcie. 1980, nowa droga + tow
Kieżmarski :Płyty Pochylých. 1967, nowa droga + tow
Mały Kieżmarski Szczyt: Superdirettissima (Pavel i Ondrej na raty + tow) 1967, nowa droga
Pierwsze zimowe przejście grani Tatr 1970 + tow

Pavel Pochylý
Galeria Gankowa: droga Ďurana - Pochylý, 1963, nowa droga
Jastrzębia Turnia: płyta Pochylego. + tow, 1963, nowa droga
Pośrednia Grań : Płytami , + tow, 1962, nowa droga
Kieżmarski Szczyt: Wielkie Zacięcie 1967, nowa droga + tow
Mały Kieżmarski direttissima 1963 + tow, nowa droga
Kołowy Szczyt, direttissima prawej turni,+ tow, 1967
Łomnica Czarnym Filarem, + tow1970
Grań Tatr solo 1979
Eiger: Idealna Direttissima, 1983 solo
Grand Capucin: droga włoska Lecco, solo, 1969

Ondrej Pochylý
Mały Kieżmarski przez szable zima, nowa droga
Jastrzębia Turnia: Oranžov? expres. + tow 1973, nowa droga
Mont Blanc: Filar Narożny direttissima 1984 + tow idem
Filar Freneya, pierwsze powtórzenie drogi Pioli Jőri Bardill
pierwsze powtórzenia w Norwegii??

problemy z pisownią: ma być w nazwisku Pochylý - akcent na < y >!

Słowacy piszą raz Pavel , raz Pavol. Pseudo Pavla - Palo!!(wg źródeł słowackich)

 

Wielkanoc 2010

Piotr Paćkowski z cenną współpracą Władysława Janowskiego
Zdjęcia udostępnione przez Tomasa Roubala z kolekcji www.montana.cz